ST 5-6 (97)/2015 Sto lat z życia Tłuszcza

Kiedy w Tłuszczu odbył się pierwszy wtorkowy targ, co produkowała miejscowa cegielnia i dokąd przyjeżdżali warszawscy letnicy? – Tego dowiecie się Państwo z bardzo interesującego opracowanie fragmentu historii naszego miasta obejmującego okres od XIX wieku do 1915 roku, autorstwa pana Ireneusza Więcha.

W XIX wieku dobra Tłuszcz miały wielu właścicieli. Według Gazety Warszawskiej nr 24 z 1820 roku z gruntów rządowych dzierżawnych, dobra Tłuszcz dzierżawił przed 1820 rokiem Krzysztof Greffe. Być może Krzysztof Greffe, o którym wspomina Gazeta Warszawska był ostatnim dzierżawcą rządowych dóbr Tłuszcza, a pierwszym właścicielem, dziedzicem dóbr być może był Hieronim Łączyński.

Książe Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki minister skarbu w rządzie Królestwa Polskiego (zwanego również Kongresowym) wydaje decyzję o sprzedaży dóbr narodowych w 1828 roku.

Powszechny Dziennik Krajowy z dnia 7 lipca 1829 podaje do wiadomości, że w dniu 9 maja 1829 roku umiera Hieronim Łączyński właściciel dóbr Tłuszcz (Łączyński nazwany tu jest właścicielem a nie dzierżawcą), w Powiecie Stanisławowskim, w Województwie Mazowieckim leżących. Syn Hieronima, Stanisław Łączyński w 1832 poślubia w kościele w Postoliskach Mariannę Rogowską

Od 1843 roku wielokrotnie Kurier Warszawski informuje o przybyciu z dóbr Tłuszcza do Warszawy albo dziedzica Tłuszcza Stefana albo jego syna Stanisława – Szuszkowskich.

 

POCIĄGI I CEGIELNIA

Gazeta Warszawska z 18 czerwca 1860 w informacji o pierwszym kursie pociągu z Warszawy do budowanego mostu na rzece Liwiec wymienia właścicieli dóbr, przez które pociąg przejeżdżał: Wołomin – pana Mejera, Jasienica – pana Komirowskiego, Tłuszcz – pana Szuszkowskiego. Zaś Kurier Warszawski z 26 lipca 1862 informuje o śmierci Stefana Szuszkowskiego, byłego oficera Wojsk Polskich we wsi Tłuszcz przy synu zamieszkałym w wieku 89 lat. Tym wspomnianym synem był Stanisław Karol Szuszkowski, mąż Aleksandry Murawskiej córki dziedzica Mokrej Wsi Mateusza Murawskiego, którą poślubił w kościele postoliskim w roku 1851. Stanisław Karol Szuszkowski urodził się w Gołąbkach parafii Łuków w 1823 roku, z ojca Stefana Dominika – kapitana Wojska Polskiego i matki Joanny z domu Cichockiej.

Kurier Warszawski w dziale ogłoszeń informuje o istniejącej cegielni ze znacznym piecem i potrzebnymi budowlami, nowo urządzonej w Tłuszczu w 1860 roku, odległej o ćwierć wiorsty od banhofu (około 250 m od dworca) produkującej cegłę i kafle.

 

TŁUSZCZ TRAFIA POD MŁOTEK

Gazeta Warszawska z dnia 16 grudnia 1865 zamieściła – Ogłoszenie Dyrekcyi Szczegółowej Tow. Kred. Ziems. Guberni Warszawskiéj w Warszawie, o sprzedażach 71 dóbr zalegających w spłacie rat temuż Towarzystwu:

 

„TŁUSZCZ, składające się z folwarku i wsi zarobnéj Tłuszcz, tudzież osady czynszowej Pólko, wraz z wsią Kątniki, z wszystkiemi ich przyległościami i przynależytościami, w Okręgu i Powiecie Stanisławowskim. — Raty zaległe w chwili zarządzenia sprzedaży wynoszą rs. 372;— vadium do licytacyi rs 1500;— licytacya rozpocznie się od summy rs. 9311;—termin sprzedaży dnia 25 Października (6 Listopada) 1866 r., przed Rejentem Marcelim Zielińskim”.

 

Również licytacji podlegały między innymi majątki: Jaźwie, Strachówka, Niegów, Międzyleś, Wólka Kozłowska. Od roku 1865 do roku 1868 Gazeta Warszawska zamieszcza wielokrotnie ogłoszenia o licytacji dóbr Tłuszcz, widocznie brak było nabywcy. Nie wiadomo czy te licytacje wszystkie, to represje za udział właścicieli w Powstaniu Styczniowym 1863-65 czy rzeczywiście niemożność spłacania rat kredytów.

 

KARTOFLE I LETNICY

Pamiątkowa Księga Guberni Warszawskiej z 1874 roku, wydana w języku rosyjskim podaje, że majątek Tłuszcz liczył według danych z 1873 roku, 822 morgi powierzchni, natomiast Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego podaje, że majątek Tłuszcz liczył w 1884 roku już tylko 611 mórg powierzchni.

 

Przewodnik Handlowo Przemysłowy z roku 1889 podaje jako właściciela dóbr Tłuszcz w roku 1888 Aleksandra Rodkiewicza. Gazeta Warszawska nr 225 z roku 1886 w artykule z wystawy nasion w Warszawie wymienia pośród wystawców: „p. A . Rodkiewicza z liczną kollekcyą kartofli, nasion owsa, soczewicy, fasoli otrzymanych w majątku Tłuszcz”. W 1886 roku ówczesne władze udzielają pozwolenia na cotygodniowe targi w Tłuszczu we wtorki, być może między innymi zabiegał o to Aleksander Rodkiewicz, aby ułatwić warszawskim letnikom zaopatrywanie się w produkty spożywcze. Dla warszawskich letników Tłuszcz ze względu na względnie krótki dojazd koleją (52 minuty), staje się coraz bardziej popularnym letniskiem.

 

Kurier Warszawski z 10 grudnia 1886 roku pisał:

 

„Widoki na przyszłość.

Donosiliśmy niedawno o ustanowieniu targów tygodniowych w Tłuszczu pod Warszawą, w bliskości stacji kolei petersburskiej. Miejscowość ta leży w okolicy, którą z powodu łatwej komunikacji z Warszawą chętnie obierają za miejsce pobytu letniego mieszkańcy naszego miasta.

Zaprowadzenie targów uczyni jeszcze dogodniejszym i przyjemniejszym pobyt w tych stronach, a sama wieś Tłuszcz wzrośnie przez to niezawodnie, stając się ożywionem i handlowem miasteczkiem. Zwracamy na to uwagę handlujących i przemysłowców, którzyby pragnęli tam się osiedlić.

Pierwszy targ wtorkowy w Tłuszczu odbędzie się d.14-go b.m.”

 

BANKRUCTWO I POGRZEB

Dyrekcya Szczegółowa Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego w Warszawie w ogłoszeniu z 1887 roku pośród 180 majątków poddanych licytacji wymienia i majątek Tłuszcz pod pozycją 151, „składający się z folwarku i wsi zarobnej Tłuszcz, osady czynszowej Pólko i wsi zarobnej Kątniki, ze wszelkiemi przyległościami i przynależytościami, w powiecie Radzymińskirn położone. —Zaległość w terminie sprzedaży oprócz kosztów wynosić będzie rs. 1420; vadium do licytacyi w gotowiźnie rs. 2800; licytacya zacznie się od summy rs. 28600; termin sprzedaży dnia 12 (24) marca 1888 r.; sprzedaż odbywać się będzie przed Notaryuszem Tytusem Olszowskim.” Prawdopodobnie Aleksander Rodkiewicz przeinwestował i zbankrutował.

 

Kurier Warszawski w notce z 9 kwietnia 1897 pisał:

 

„Wspomnienie pośmiertne.

Dnia 6-go b. m. zmarł w Warszawie ś, p. Aleksander Rodkiewicz, b. kupiec, obywatel ziemski i sędzia trybunału handlowego warszawskiego. Zmarły, po ukończeniu szkół w Łukowie i kursów prawnych w Warszawie, przebywał od r. 1846-go do 1857-go w azjatyckich posiadłościach Rosji, poczem, wróciwszy do kraju, założył pierwszy w naszem mieście skład nasion i narzędzi rolniczych. W ciągu czterdziestoletniej bez mała pracy w tym zawodzie, ś. p. Rodkiewicz zyskał sobie imię człowieka nieskażonej uczciwości. Liczny orszak żałobny odprowadził w dniu wczorajszym zwłoki ś. p. Rodkiewicza z kościoła poreformackiego na cmentarz powązkowski; nad grobem uczcił zmarłego serdeczną mową pogrzebową ks. Kaczyński, rektor kościoła w Mokotowie”.

W 1894 roku dobra Tłuszcz, jak podaje Gazeta Warszawska, znowu wystawione są na sprzedaż przez licytację i być może kupuje je wtedy wspomiany, w pracy Stanisława Kielaka, Granicki.

Nie byłby on długo właścicielem, bo już Pamiątkowa Księga Guberni Warszawskiej z 1899 roku podaje, że właścicielem Tłuszcza w 1898 roku był Jan Rosciszewski i też pewno krótko.

Kurier Warszawski z 14 stycznia 1899 roku informuje, że dobra Tłuszcz nabyli właściciele jednej z poważniejszych fabryk podmiejskich w celu wybudowania szeregu fabryk tkackich i pomocniczych (ciekawe, dlaczego te plany nie zostały zrealizowane). Z Kuriera Warszawskiego wydanego 19 maja 1901 roku dowiadujemy się nazwisk tychże właścicieli, którzy ofiarowali plac o powierzchni 381,8 sążni kwadratowych (1738 m kw.), pod budowę sali odczytów ludowych dla Towarzystwa Trzeźwości, byli to: Bolesław Chrzanowski, Stefan Skarzyński, Władysław Paprocki, Władysław Gostyński i Zenon Chrzanowski.

Pamiątkowe Księgi Guberni Warszawskiej z lat 1911 i 1913 podają nazwisko Rozmierskiego jako dzierżawcę majątku Tłuszcz, ale nie podają, kto był właścicielem.

Cdn.

Ireneusz Więch

Reklama

Dodaj komentarz