ST 9 (89)/2014 NAZWISKA MIESZKAŃCÓW TŁUSZCZA I OKOLIC (7) Baranowski, Perzanowski, Zawistowski

Dodane w:: Historia,Numer 9 (89) wrzesień 2014 |

Baranowski notowane od XV wieku (wcześniej pisali się „z Baranowa”), od nazw miejscowych typu Baranów, Baranowo; możliwe też pochodzenie od apelatywu ‘baran’. Wiele było gniazd różnych Baranowskich przyjmujących to nazwisko od nazw swoich siedzib rodowych, stąd też po dziś dzień jest to nazwisko bardzo popularne w całej Polsce. Nosi je obecnie ok. 26 tys. Polaków, w powiecie wołomińskim ponad 120 osób. W źródłach historycznych występują: Baranowscy herbu Grzymała z gniazdem w Baranowie Sandomierskim, herbu Jastrzębiec z Baranowa koło Kruszwicy, h. Łodzia z Baranowa k. Kościana, h. Ostoja z Baranowa pod Gnieznem, herbu Tuhan – tatarska rodzina osiadła Grodzieńszczyźnie, h. Prawdzic z Baranowa koło Błonia w ziemi warszawskiej, h. Odrowąż – gniazdo nieznane, h. Gozdawa – gniazdo nieznane, h. Tępa Podkowa – gniazdo nieznane, h. Nałęcz – gniazdo nieznane, h. Niezgoda – gniazdo nieznane, h. Brodzic – gniazdo nieznane, h. Rawicz nobilitowani w Krakowie w 1552 r., h. Runo nobilitowani za Stanisława Augusta w Warszawie, herbu własnego – nobilitowani w zaborze austriackim Jeszcze inni herbów nieznanych byli ziemianami koło Kijowa, koło Żytomierza etc.

8_nazwiska_medal_jastrzebiec1_9

Herb Jastrzębiec (Bolesta, Boleszczyc, Boleszyc, Boleszycz, Boleścic, Jastrząb, Jastrząbek, Jastrzęby, Kamiona, Kaniowa, Kudborz, Kudbrzyn, Lubrza, Ludbrza, Łazanki, Łazęka, Nagóra, Zarazy) – polski herb szlachecki, noszący zawołania Bolesta, Kamiona, Lubrza, Łazęka, Łazęki, Nagody, Nagora, Nagóra, Nagórę, Zarazy – najpopularniejszy polski herb, używany przez przeszło półtora tysiąca rodzin! Blazon herbu zaproponowany przez Alfreda Znamierowskiego brzmi następująco: W polu błękitnym podkowa na opak, złota, z takimż krzyżem kawalerskim w środku.
Klejnot: jastrząb zrywający się do lotu w barwach naturalnych, z dzwonkami sokolimi, trzymający godło w prawym szponie.

Baranowscy szeroko rozrodzeni na Mazowszu, także na naszym pograniczu ziemi warszawskiej i nurskiej, pieczętowali się herbem Jastrzębiec. Według przekazów źródłowych dotarli oni na Mazowsze z Wielkopolski. Byłoby zatem ich gniazdem, jak wskazano wyżej – Baranowo k. Kruszwicy. Dziś jest to przysiółek wsi Racice w gminie Kruszwica. Czy z tego rodu idą Baranowscy zamieszkujący nasze okolice? Wydaje się to najbardziej prawdopodobne, choć całkowitą pewność dać mogłyby jedynie szczegółowe badania genealogiczne wybranych Baranowskich. Jastrzębczycy Baranowscy piastowali w dawnej Polsce liczne godności i urzędy. Najznamienitszy z rodu Wojciech był m.in. sekretarzem królewskim Stefana Batorego (1582) i kanonikiem płockim, później biskupem płockim (1590), kujawskim, a następnie biskupem gnieźnieńskim i prymasem (1606-1615). Liczne wyniesienia zawdzięczał kanclerzowi Janowi Zamoyskiemu. Andrzej Baranowski był kasztelanem ciechanowskim (1603), Jan – m.in. starostą przasnyskim (przed 1643), Stanisław – pisarzem ziemskim łomżyńskim i kasztelanem wiskim (przed 1646), córka z kolei Stanisława, właścicielka piętnastu wsi koło Wiązowny, była żoną Stefana Oborskiego, starosty liwskiego.

Perzanowski – notowane od 1538 r., od nazwy miejscowej Perzanowo w ziemi różańskiej, obecnie w gm. Czerwonka, gdzie znajduje się jedyne gniazdo tego rodu pieczętującego się herbem Jastrzębiec. W źródłach z XVII i XVIII znajdujemy wielu Perzanowskich: Jakub – sędzia ziemski różański (1605); następnie dwóch Adrianów, dwóch Mikołajów, Marcin, Seweryn, Józef i Tomasz Perzanowscy z ziemi różańskiej brali udział w elekcji Michała Korybuta Wiśniowieckiego (1669), Franciszek i Jan brali udział w elekcji Augusta III Sasa (1733), Michał – burgrabia czerski (1759). Kolejni Perzanowscy brali udział w elekcjach Augusta II Mocnego i Stanisława Augusta Poniatowskiego. Nazwisko to nosi obecnie 1900 Polaków, w pow. wołomińskim ok. 160 osób.

Zawistowski – notowane od 1563 r., od nazw miejscowych Zawisty. Są w herbarzach Zawistowscy herbu Łada w ziemi zakroczymskiej (par. Klukowo), ale w naszych okolicach zamieszkują przybysze z Zawist w ziemi nurskiej na wschodnim jej krańcu, podczas gdy Tłuszcz leży na zachodnim krańcu tej historycznej ziemi… Zawisty to okolica szlachecka, której poszczególne przysiółki należały do parafii nurskiej (Zawisty- Dworaki, Pawłowice, Piotrowice, Wity, Koziany, Jarmoty, Chrzany, Małylas, Grzymkowskie, Bronisławskie, Bujakowskie, Idzikowskie, Kruki) i zuzelskiej: (Zawisty – Nadburzne, Podleśne, Dzikie). Zawistowscy z Zawist koło Nura pieczętowali się herbem Jastrzębiec. Bartosz Paprocki w swoich „Herbach rycerstwa polskiego” z 1584 r. utrzymuje, że Zawistowscy szli z województwa kaliskiego! Trudno jednak dziś wskazać czas tej migracji, choć pewne jest, że w Wielkopolsce nazwisko to jest bardzo rzadkie. Aż 10 Zawistowskich poległo w wojnie polsko-bolszewickiej, jeden pod Ossowem 14 sierpnia. Nosi je obecnie ok. 5000 Polaków, w pow. wołomińskim ponad 200 osób, a w pow. ostrowskim (gdzie leżą Zawisty) ponad 600 osób.

Robert Szydlik
www.szydlik.com

 

 

Reklama

Dodaj komentarz