Baranowski – notowane od XV wieku (wcześniej pisali się „z Baranowa”), od nazw miejscowych typu Baranów, Baranowo; możliwe też pochodzenie od apelatywu ‘baran’. Wiele było gniazd różnych Baranowskich przyjmujących to nazwisko od nazw swoich siedzib rodowych, stąd też po dziś dzień jest to nazwisko bardzo popularne w całej Polsce. Nosi je obecnie ok. 26 tys. Polaków, w powiecie wołomińskim ponad 120 osób. W źródłach historycznych występują: Baranowscy herbu Grzymała z gniazdem w Baranowie Sandomierskim, herbu Jastrzębiec z Baranowa koło Kruszwicy, h. Łodzia z Baranowa k. Kościana, h. Ostoja z Baranowa pod Gnieznem, herbu Tuhan – tatarska rodzina osiadła Grodzieńszczyźnie, h. Prawdzic z Baranowa koło Błonia w ziemi warszawskiej, h. Odrowąż – gniazdo nieznane, h. Gozdawa – gniazdo nieznane, h. Tępa Podkowa – gniazdo nieznane, h. Nałęcz – gniazdo nieznane, h. Niezgoda – gniazdo nieznane, h. Brodzic – gniazdo nieznane, h. Rawicz nobilitowani w Krakowie w 1552 r., h. Runo nobilitowani za Stanisława Augusta w Warszawie, herbu własnego – nobilitowani w zaborze austriackim Jeszcze inni herbów nieznanych byli ziemianami koło Kijowa, koło Żytomierza etc.
Herb Jastrzębiec (Bolesta, Boleszczyc, Boleszyc, Boleszycz, Boleścic, Jastrząb, Jastrząbek, Jastrzęby, Kamiona, Kaniowa, Kudborz, Kudbrzyn, Lubrza, Ludbrza, Łazanki, Łazęka, Nagóra, Zarazy) – polski herb szlachecki, noszący zawołania Bolesta, Kamiona, Lubrza, Łazęka, Łazęki, Nagody, Nagora, Nagóra, Nagórę, Zarazy – najpopularniejszy polski herb, używany przez przeszło półtora tysiąca rodzin! Blazon herbu zaproponowany przez Alfreda Znamierowskiego brzmi następująco: W polu błękitnym podkowa na opak, złota, z takimż krzyżem kawalerskim w środku.
Klejnot: jastrząb zrywający się do lotu w barwach naturalnych, z dzwonkami sokolimi, trzymający godło w prawym szponie.
Baranowscy szeroko rozrodzeni na Mazowszu, także na naszym pograniczu ziemi warszawskiej i nurskiej, pieczętowali się herbem Jastrzębiec. Według przekazów źródłowych dotarli oni na Mazowsze z Wielkopolski. Byłoby zatem ich gniazdem, jak wskazano wyżej – Baranowo k. Kruszwicy. Dziś jest to przysiółek wsi Racice w gminie Kruszwica. Czy z tego rodu idą Baranowscy zamieszkujący nasze okolice? Wydaje się to najbardziej prawdopodobne, choć całkowitą pewność dać mogłyby jedynie szczegółowe badania genealogiczne wybranych Baranowskich. Jastrzębczycy Baranowscy piastowali w dawnej Polsce liczne godności i urzędy. Najznamienitszy z rodu Wojciech był m.in. sekretarzem królewskim Stefana Batorego (1582) i kanonikiem płockim, później biskupem płockim (1590), kujawskim, a następnie biskupem gnieźnieńskim i prymasem (1606-1615). Liczne wyniesienia zawdzięczał kanclerzowi Janowi Zamoyskiemu. Andrzej Baranowski był kasztelanem ciechanowskim (1603), Jan – m.in. starostą przasnyskim (przed 1643), Stanisław – pisarzem ziemskim łomżyńskim i kasztelanem wiskim (przed 1646), córka z kolei Stanisława, właścicielka piętnastu wsi koło Wiązowny, była żoną Stefana Oborskiego, starosty liwskiego.
Perzanowski – notowane od 1538 r., od nazwy miejscowej Perzanowo w ziemi różańskiej, obecnie w gm. Czerwonka, gdzie znajduje się jedyne gniazdo tego rodu pieczętującego się herbem Jastrzębiec. W źródłach z XVII i XVIII znajdujemy wielu Perzanowskich: Jakub – sędzia ziemski różański (1605); następnie dwóch Adrianów, dwóch Mikołajów, Marcin, Seweryn, Józef i Tomasz Perzanowscy z ziemi różańskiej brali udział w elekcji Michała Korybuta Wiśniowieckiego (1669), Franciszek i Jan brali udział w elekcji Augusta III Sasa (1733), Michał – burgrabia czerski (1759). Kolejni Perzanowscy brali udział w elekcjach Augusta II Mocnego i Stanisława Augusta Poniatowskiego. Nazwisko to nosi obecnie 1900 Polaków, w pow. wołomińskim ok. 160 osób.
Zawistowski – notowane od 1563 r., od nazw miejscowych Zawisty. Są w herbarzach Zawistowscy herbu Łada w ziemi zakroczymskiej (par. Klukowo), ale w naszych okolicach zamieszkują przybysze z Zawist w ziemi nurskiej na wschodnim jej krańcu, podczas gdy Tłuszcz leży na zachodnim krańcu tej historycznej ziemi… Zawisty to okolica szlachecka, której poszczególne przysiółki należały do parafii nurskiej (Zawisty- Dworaki, Pawłowice, Piotrowice, Wity, Koziany, Jarmoty, Chrzany, Małylas, Grzymkowskie, Bronisławskie, Bujakowskie, Idzikowskie, Kruki) i zuzelskiej: (Zawisty – Nadburzne, Podleśne, Dzikie). Zawistowscy z Zawist koło Nura pieczętowali się herbem Jastrzębiec. Bartosz Paprocki w swoich „Herbach rycerstwa polskiego” z 1584 r. utrzymuje, że Zawistowscy szli z województwa kaliskiego! Trudno jednak dziś wskazać czas tej migracji, choć pewne jest, że w Wielkopolsce nazwisko to jest bardzo rzadkie. Aż 10 Zawistowskich poległo w wojnie polsko-bolszewickiej, jeden pod Ossowem 14 sierpnia. Nosi je obecnie ok. 5000 Polaków, w pow. wołomińskim ponad 200 osób, a w pow. ostrowskim (gdzie leżą Zawisty) ponad 600 osób.
Robert Szydlik
www.szydlik.com
Komentarze do artykułów: