POWRÓT DO ULASKA

Dodane w:: Numer 39 (październik) 2010 |

Zdzisław Ludwik Wiśniewski (ur. 1935 w Ulasku) syn ostatniego właściciela Ulaska Adama Mariana WiśniewskiegoJednym z licznych folwarków, jakie istniały na Ziemi Tłuszczańskiej do II wojny światowej, był Ulasek. Krótką historię Ulaska przedstawiliśmy w numerze 1/2010 „ST”, w artykule pt. Zapomniany Dwór. Dziś, jako uzupełnienie tego tekstu, chciałbym przypomnieć Państwu wyjątkowe postacie związane z tym miejscem.

Z Ulaskiem wiążą się losy dwóch rodzin – Babczyńskich i Wiśniewskich. W 1875 roku Tytus Babczyński, matematyk i profesor Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego, pojął za żonę Bronisławę z Koskowskich – córkę właściciela Chrzęsnego. Nowożeńcy otrzymali folwark w Ulasku, wydzielony z majątku ojca panny młodej. Tytus Babczyński wybudował tutaj okazały dwór, składający się z siedmiu poziomów: piwnicy dolnej, piwnicy górnej, sutereny, parteru, piętra, strychu i nadstrychu. Dwór miał również spełniać funkcje obronne. Po śmierci państwa Babczyńskich w 1910 roku, folwark przeszedł w ręce ich córki Stanisławy, żony słynnego lekarza i społecznika doktora Ludwika Wiśniewskiego. Państwo Wiśniewscy mieszkali w Jadowie, a Ulaskiem zarządzali poprzez administratora. Ich synowie: Adam Marian (1899 – 1998) i Jan Kanty Józef (1904 – 1939), po śmierci matki zostali właścicielami przeszło 110-hektarowego Ulaska.

Gościnne progi
Adam Marian Wiśniewski był inżynierem, absolwentem Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. W 1918 roku walczył w szeregach odrodzonego Wojska Polskiego, na froncie polsko – ukraińskim. Po ukończeniu Centralnej Szkoły Kawalerii został oficerem rezerwy w 5. Pułku Ułanów Zasławskich. Przed wojną pracował w administracji rolnej na Kresach, a w czasie okupacji niemieckiej zarządzał w Chrzęsnem, które należało do jego ciotki Wincentyny Karskiej. W Ulasku, którego był właścicielem, gospodarowała głównie jego żona – inżynier rolnik Jadwiga Wiśniewska z Jasińskich, córka znanego malarza warszawskiego Zdzisława Jasińskiego. W czasie II wojny światowej Adam Wiśniewski wspierał polskie państwo podziemne. W Ulasku pracę i gościnę znaleźli m.in. ppor. rez. Feliks Kiełczewski „Kmita”, nauczyciel ze szkoły w Ołdakach, współorganizator Komendy Obrońców Polski i Związku Walki Zbrojnej na naszym terenie i ppor. kaw. Jan Estkowski „Szczapa” – zastępca dowódcy ośrodka Armii Krajowej w Tłuszczu. W czasie okupacji w Ulasku bywali też m.in. członkowie rodziny Kotarbińskich (wśród nich Tadeusz – jeden z najwybitniejszych filozofów XX wieku), Szymon Kobyliński (grafik, rysownik, satyryk), Aleksandra Jasińska Nowicka (malarka). W czasie akcji „Burza” (lipiec – sierpień 1944 r.) w Ulasku swój sztab miał dowódca 8. Dywizji Piechoty AK ppłk Kazimierz Suski „Rewera”.

Naukowiec, sportowiec, bohater wojenny
Brat Adama Wiśniewskiego – Jan Kanty Józef Wiśniewski, formalnie współwłaściciel Ulaska, nie zgłaszał żądań do profitów z folwarku. W 1922 roku wstąpił do Wyższej Szkoły Handlowej w Warszawie, gdzie po uzyskaniu tytułu magistra kontynuował naukę. W 1932 roku uzyskał tytuł doktora nauk ekonomicznych, a dwa lata później habilitował się. Uzyskał również tytuł magistra sztuk na słynnym Uniwersytecie Harvarda w USA. Od 1934 roku wykładał w Zakładzie Statystyki w Szkole Głównej Handlowej, pracował także w Instytucie Badania Koniunktur i Cen. Jan Kanty Wiśniewski był nie tylko naukowcem, ale także sportowcem. Przez lata kierował sekcją lekkoatletyczną AZS Warszawa. W 1928 roku został wiceprzewodniczącym Polskiego Związku Lekkiej Atletyki, który zresztą współtworzył. Jako sportowiec specjalizował się w biegach długich i chodzie sportowym, w którym osiągnął poziom krajowy. W 1931 roku ożenił się z Leokadią z Wieczorkiewiczów – biegaczką, rekordzistką Polski w biegach średnich. W 1939 roku, w przeddzień wybuchu II wojny światowej, Jan Kanty Wiśniewski dostał przydział mobilizacyjny do Korpusu Ochrony Pogranicza. Najprawdopodobniej zginął (lub zaginął) w bitwie Grupy KOP z sowietami pod Szackiem, pod koniec września 1939 roku.

Komunistyczna propaganda a lokalna pamięć, czyli coś od autora
Historia rodziny Wiśniewskich – właścicieli Ulaska – doskonale ukazuje rolę, jaką pełniło ziemiaństwo polskie do 1944 roku w kultywowaniu polskości?. To ludzie wszechstronni, wykształceni, tworzyli prawdziwą elitę narodu. Nie byli, jak później przedstawiała komunistyczna propaganda, krwiopijcami i katami ludu. Wprost przeciwnie, dwory ziemiańskie to – przez lata wojen, zaborów i okupacji – ostoje polskości. W czasie okupacji niemieckiej ziemianie ryzykowali życie swoje i swoich rodzin, narażali własne majątki, by spełniać obywatelskie obowiązki, by walczyć o kraj. Pozostaje pytanie… Czy pamiętamy o ich poświęceniu?

W 2005 roku społeczność Zespołu Szkół w Stryjkach (który stoi w miejscu spalonego podczas walk w 1944 roku dworu w Ulasku) wybierała patrona swojej placówki. Zgodnie z logiką zasłużonej osoby należało szukać wśród wielkich postaci związanych z lokalną historią. Tak zrobiły szkoły w Postoliskach, Miąsem, Mokrej Wsi, Kozłach, Strachówce, tak robią szkoły w całej Polsce.  Kandydaturę Jana Kantego Józefa Wiśniewskiego poparli m.in. rektor SGH – profesor Adam Budnikowski, Prezes Polskiego Związku Lekkiej Atletyki – Irena Szewińska i Prezes Stowarzyszenia Weteranów Polskich Formacji Granicznych – Mirosław Jan Rubas. Stało się jednak inaczej. „Społeczność” „demokratycznie” wybrała na patrona szkoły ks. Jana Twardowskiego, postać znaną i wybitną jednak niezwiązaną z Ziemią Tłuszczańską. Trudno też wytłumaczyć fakt, że dzieci uczęszczające do tej szkoły nie mają  pojęcia, w jakim szczególnym miejscu znajduje się dzisiejsza placówka i z jakimi wielkimi Polakami jest związana.
Co ważne, pamięć o Ulasku jest wciąż żywa wśród mieszkańców okolicznych wsi: Stryjek, Kur i Ołdaków. W ostatnich tygodniach mieszkańcy Stryjek odbudowali zniszczony niedawno krzyż – postawiony w 1943 r. na skraju majątku Ulasek, który upamiętniał pierwszą rocznicę śmierci doktora Ludwika Wiśniewskiego. Mówiono, iż większość życia spędził na chłopskich furmankach, spiesząc z pomocą do chorych. Darzono go powszechnym szacunkiem. Szkoła w Stryjkach, jako centrum wiedzy, kultury i wychowania młodych mieszkańców okolicznych wiosek,  mogłaby podtrzymywać pamięć o Ulasku poprzez np. lekcje historii lokalnej w plenerze, spotkania ze świadkami historii. Może warto też pomyśleć o tablicy, która upamiętniłaby właścicieli folwarku – artystów, naukowców, wojskowych, a przede wszystkim gorliwych patriotów i dobrych Polaków, po których oprócz kilku drzew i ludzkiej pamięci nie zostało już nic.

  • Marcin Ołdak

Projekt tekstu tablicy na budynku szkoły w Stryjkach*:
W tym miejscu stał, spalony w czasie działań wojennych w sierpniu 1944 roku, drewniany dwór majątku Ulasek, należącego w II połowie XIX w. i I połowie XX wieku do rodziny Babczyńskich – Wiśniewskich. W wyniku zmian historyczno – politycznych lat 1944 – 45 teren ten został przekazany szkolnictwu. W roku 1947 przeniesiono tu szkołę podstawową z Ołdaków. Obecne budynki zostały wzniesione w latach 1985 i 1993 – 94 staraniem ówczesnego dyrektora szkoły Stefana Mikiciuka, władz gminnych i okolicznego społeczeństwa. W roku 2006 nadano szkole patrona.
* projekt tekstu tablicy do umieszczenia na budynku szkoły w Stryjkach lub wewnątrz niej opracował w 2006 roku Zdzisław Ludwik Wiśniewski.

Reklama

Komentarze (1 )

  1. Witam !

    Do powyższego ;

    Jadwiga z Jasińskich Wiśniewska /szukam danych o ur.i śmierci/
    była Córką Znakomitego Malarza i Rysownika Zdzisława Piotra Jasińskiego
    *18.01.1863 Warszawa +18.11.1932 Warszawa poch.Powązki,gdzie też można
    oglądać Jego pracę
    oz.z Eleonorą h.Odrowąż Wilkońską *1881 +21.06.1927 Warszawa poch.Powązki

    Siostra Jadwigi,Wanda Maria/*+?/ oz.z Zygmuntem h.Prus II Kobylińskim
    1895-1958,Byli Oni Rodzicami Szymona Kobylińskiego 1927-2002 Znakomitego Grafika i Rysownika

    Siostra Jadwigi i Wandy Marii,Aleksandra 1901-1976 zamężna Nowicka
    Znakomita Malarka Historyk Sztuki

    Brat Eleonory,Tadeusz Tomasz h.Odrowąż Wilkoński 1885-1939
    poseł,prezes Organizacji Rolniczych
    oż. ks.Kirą Światopełek-Mirską +1968,Ich Córka Jolanta Natalia Karolina
    *1927 Warszawa,mieszka obecnie w Jeleniej Górze,spotkałem się z Nią
    na Zjeździe Rodziny Wilkońskich nad jeziorem Głębokim k.Międzyrzecza

    Brat Adama Marcina Wiśniewskiego 1899-1998,Jan Kanty Józef 1904-1939
    oz.1931 z Leokadia Wieczorkiewicz 1904-1996
    rekordzistka Polski z 08.09.1930 w biegu na 800 m.

    Pozdrawiam
    Mirek K.Paliszewski Wschowa

    VA:F [1.9.12_1141]
    Poparcie: +3 (ocen: 3 )

    mirke
    02/08/2012 11:40

Dodaj komentarz