Wacław Sieroszewski (fot. ze zbiorów Andrzeja Kruka)
WACŁAW KAJETAN SIEROSZEWSKI (Sirko) ur. 24 sierpnia 1858 r. w majątku ziemskim Wólka Kozłowska, syn Leopolda i Walerii z Ciemniewskich. Powieściopisarz, literat, etnograf, legionista, działacz polityczny i niepodległościowy. Autor wielu powieści, opowiadań, baśni, pamiętników, oraz prac etnograficznych: „Dwanaście lat w kraju Jakutów” i wspólnie z Bronisławem Piłsudskim o Ajnach zamieszkujących wyspę Hokkaido.
„Złoty Róg” Nr 21 Ilustrowany Tygodnik Literacki Artystyczny i Społeczny
Warszawa 25 maja 1913 r.
„Po latach przymusowej i dobrowolnej włóczęgi, zawinęła nawa twórczości Wacława Sieroszewskiego, do ojczystej przystani i zwisły wolno jej żagle, szarpane przez wichry wszystkich oceanów i dumnie a niezłomnie stawiające opór najstraszliwszym burzom i orkanom, Przystań zwała się „Zacisze”. Wyobrażał ją biały szlachecki dworek, z wrotami gościnnie i zapraszająco na ścieżaj otwartymi, ogród, pełen tajemniczych szpalerów, przecięty szeroką lipową aleją i obszerne komnaty, na starą modłę sklepione.”
„Pragnął opiewać spokojny zakątek polskiego życia i oto stworzył elegijną opowieść o złamanych duszach, o zmąconem szczęściu, o bólu… Przez prawdziwie artystyczną troskliwość dyskretnie złagodził rozdźwięki, przyćmił jaskrawość barw i na wszystko zarzucił gęsty welon, który okrył ziejącą rozpacz cierpienia, choć z drugiej strony utrudnił orientację w tłumie drugoplanowych postaci, aż nazbyt licznie zgromadzonych. Ale to, co się wewnątrz działo, dostatecznie jednak przejawiło się w tem wązkiem polu widzenia, jakie nam autor zostawił i choć w kształcie zmniejszonym, dało przecież wierne odbicie dramatu, który się rozegrał. A właściwie –
„ Zacisze” – to scena uwidoczniająca prawdziwy splot dwóch dramatów, co są, jako dwa koła współśrodkowe.”
J. Appenszlak
„Bolszewicy” Wacława Sieroszewskiego na prowincji.
„Z inicjatywy dyr. depar. Kultury i sztuki p. Skotnickiego został zorganizowany specjalny teatr objazdowy z wysoce propagandową, znaną sztuką Wacława Sieroszewskiego „Bolszewicy”, pod artystycznym kierunkiem i z udziałem wybitnego aktora i reżysera teatrów warszaw. Władysława Lenczewskiego. Teatr ten rozporządzać będzie własnemi dekoracjami, kostiumami i rekwizytami i objeżdżać będzie Kresy i ośrodki przemysłowe specjalnym pociągiem, udzielonym na czas imprezy przez Min. Kolei.”
„Świat” Nr 43 Pismo Tygodniowe Ilustrowane
Warszawa 25 października 1924 r.
Wacław Sieroszewski – Dzieła.
Wydawnictwo Literackie – Kraków 1961.
„Trwałą pozycję w literaturze polskiej, jaką (Wacław) Sieroszewski zdołał sobie wyrobić już na przestrzeni wieków, umocniły studia krytyczne Świętochowskiego, Orzeszkowej, Chmielowskiego, Bukowińskiego. Gomulickiego, Joske-Choińskiego, Sygietyńskiego. Podnosiły one niezwykłe walory prozy autora (W. Sieroszewskiego) Nakresach lasów. Orzeszkowa w obszernym artykule Gwiazda wschodzi, opublikowanym w r. 1898 zestawiła nastrojowość jego nowel z atmosferą Gościa nieproszonego Maeterlincka, a Keremes z Chajlacha porównywała do Katarzyny z Germinal Zoli. Przedstawicielka starszego pokolenia pisarzy trafnie określiła łożysko, które żłobiła i w które wnikała twórczość (Wacława) Sieroszewskiego: było to organiczne zespolenie naturalizmu z techniką impresjonistyczną, stworzoną przez pisarza żywiołowo i samodzielnie, poza sferą wpływów, jakim mogli ulegać jego rówieśnicy w kraju”.
Andrzej Lam
Opracował Andrzej Kruk
Komentarze do artykułów: