W poprzednich numerach „Stacji Tłuszcz” przedstawiłem Państwu postać Jana Estkowskiego i nakreśliłem przebieg akcji odbicia braci Wierzbów z tłuszczańskiego aresztu. Jako dopełnienie tamtego cyklu zamieszczam ważne dokumenty z 1944 roku – pomocne w zrozumieniu tamtych wydarzeń.
Meldunek z czerwca 1944 roku, z akcji odbicia Wierzbów do szefa Kedywu podokręgu „Wschód”, „Białowieża” – „Adama”:
Białowieża – Adam.
Melduję, że dnia 2 VI 44, o godz. 9-tej został aresztowany przez żandarmerię z Tłuszcza Komendant II-go Ośrodka ob. Odrowąż wraz z jego trzema braćmi, których jeden jest II-em Ośrodkowym. Wzięto ich z domu przez zaskoczenie.
Po aresztowaniu zostali przewiezieni do Tłuszcza i osadzeni w areszcie policyjnym. Po otrzymaniu tej wiadomości natychmiast wydałem rozkaz III-wi II-go Ośrodka Szczapie, by aresztowanych odbił w czasie transportu do Warszawy lub w czasie prowadzenia ich do miejsca straceń tzw. tłuszczowskiego „Katynia”, ewentualnie w czasie innych sprzyjających okolicznościach.
Odbicie w Tłuszczu było bardzo ryzykowne po prostu ze względu na silny garnizon npla, rozlokowany w pobliżu aresztu niemożliwe, zwłaszcza, że posterunek żandarmerii od aresztu znajduje się zaledwie o kilkadziesiąt metrów.
Ob. Szczapa po otrzymaniu mojego rozkazu natychmiast zaalarmował pluton specjalny i po przeprowadzeniu dokładnego wywiadu zdecydował się aresztowanych wykraść z aresztu. Dokonał tego w nocy 2/3 b.m. o godz. 2-ej przy pomocy 3-ch żołnierzy: ob. Piechura, Olszyny i Piasta, uzbrojeni w 2 kb i 2 pm. oraz 2 łomy żelazne. Reszta plutonu stała w lesie, odległym o kilka kilometrów.
Ob. Szczapa wraz z wspomnianymi żołnierzami do aresztu podeszli żytem od tyłu. Przeskoczyli przez płot, górna część którego miała kilka rzędów drutu kolczastego. Za płotem zostawili ob. Piasta na ubezpieczeniu. Sami zaś łomami wyrwali kłódki od drzwi wejściowych do aresztu i celi, w której znajdowali się aresztowani, po czym wycofali się wraz z uwolnionymi tą samą drogą.
Ponieważ 2-ch policjantów mających służbę w tym czasie siedzieli biurze, a na dworze nie było żadnego wartownika cała akcja odbyła się bez wystrzału i ofiar w ludziach.
Jog (major Edward Nowak – przyp. M.Ołdak)
Wniosek o nadanie Krzyża Walecznych dla Jana Estkowskiego „Szczapy” z 1944 roku:
Samorzutnie zdecydował odbicie aresztowanych i osadzonych w areszcie Kmdta III-go Ośr. Plus jednego oficera, plus jednego pdf., plus 1 szeregowego – członków PZP. Wraz z trzema podległymi sobie żołnierzami wykonał włamanie do aresztu i przeprowadził odbicie wyżej wymienionych bez strat własnych, czym zagwarantował bezpieczeństwo i spokojną pracę wśród żołnierzy na własnym terenie i uznanie u podkomendnych i społeczeństwa.
Komendant Obwodu
/-/ Jog.
Wniosek gorąco popieram.
Inspektor
/-/ Rewera.
Opracował: Marcin Ołdak
Za udostępnienie dokumentów oraz wiele serdecznych rad i uwag, bardzo dziękuję panu Jarosławowi Stryjkowi.
Komentarze do artykułów: