Boguszewski – notowane od 1546 r., od nazw miejscowych Bogusze, Boguszewo, Boguszki; bądź też od imion słowiańskich typu Bogusz, Boguchwał, Bogusław; kilka gniazd rodowych rozrzuconych na północno-wschodnim Mazowszu (ziemia łomżyńska), Podlasiu (ziemia drohicka), Wołyniu, historycznej Litwie (okolice Nowogródka, dziś na Białorusi) i w d. województwie bełskim. Nazwisko nieczęsto spotykane; nosi je obecnie ok. 3900 Polaków; w pow. wołomińskim ok. 120 osób.
Boguszewscy na Wołyniu, Litwie i w d. województwie bełskim pieczętowali się herbem Juńczyk. Najliczniejszy jednak był ród Boguszewskich, którzy obsiedli zaścianki Podlasia i wschodniego Mazowsza, a szli ze wsi Bogusze w dawnej ziemi drohickiej. Pieczętowali się oni herbem Ostoja.
Herb Ostoja – znany z pieczęci i zapisów z XIV wieku. W swojej pierwotnej, średniowiecznej wersji różnił się znacznie od formy upowszechnionej w późniejszych czasach. Tu podajemy wersję najdawniejszą: W polu czerwonym, między dwoma półksiężycami złotymi barkami ku sobie w pas, takiż krzyż ćwiekowy. W klejnocie między dwoma księżycami złotymi głowa smoka z szyją czarna, ziejąca ogniem czerwonym. Labry czarne, podbite złotem.
Denoch / Donoch – od nazw osobowych typu Dionizy, Donat, możliwa też etymologia niemiecka. Obie wersje nazwiska dotyczą zapewne tej samej rodziny, a oboczność pojawiła się najprawdopodobniej w wyniku pomyłki w zapisach do ksiąg parafialnych. Było to częste zjawisko w dawniejszych czasach, a sporadycznie także w wieku XX. Nazwisko bardzo rzadko spotykane, nosi je obecnie ok. 150 Polaków, z których połowa zamieszkuje pow. wołomiński.
Gietka – notowane od 1506 r., od niemieckiej nazwy osobowej Get, stanowiącej zdrobnienie imion typu Gert, Gerhardt, które przyjmowały różną formę w różnych dialektach staroniemieckich. Nazwisko wywodzi się najprawdopodobniej od osadników niemieckich osiadających w Polsce przed XVII w. Nazwisko rzadko spotykane, nosi je obecnie nieco ponad 600 Polaków, z czego co dziesiąty w pow. wołomińskim.
Matusiak – notowane od 1654 r., w grupie nazwisk pochodzących od imion Mateusz i Maciej. Co ciekawe, oba te imiona są różnymi wersjami tego samego biblijnego imienia Mettithejah ‘dar Jahwe’. Z form łacińskich w języku polskim powstały trzy imiona: Maciej, Matyjasz (zanikło) i Mateusz. W Kościele prawosławnym od form greckich utworzone zostało imię Matwiej, wtórnie Matfiej. Te cztery imiona, a także ich skrócone formy Mat- i Mac- mieszały się w źródłach historycznych. Nazwisko szeroko rozpowszechnione w całej Polsce, w drugiej setce najpopularniejszych w Polsce, podczas gdy liczbę wszystkich polskich nazwisk szacuje się na ok. 400 tys. Nazwisko Matusiak nosi obecnie ok. 17 tys. Polaków, w pow. wołomińskim prawie 500 osób.
Szyszkowski – notowane od 1576 r., od nazw miejscowych typu Bogusze – w Kaliskiem, w Sandomierskiem; możliwe tez pochodzenie od apelatywu ‘szyszka’. Największe ich gniazdo w Małopolsce (choć dziś trudno je precyzyjnie wskazać) skąd rozeszli się w dawnych województwach sandomierskim i lubelskim. Być może stamtąd przeszli na Mazowsze, bo pierwszy raz w źródłach spotykamy ich na południowym Mazowszu w dawnej ziemi czerskiej. Wykluczyć bowiem należy istnienie gniazda w parafialnych Szyszkach k. Pułtuska, ponieważ tam nielicznych Szyszkowskich spotykamy dopiero pod koniec XIX w. Pieczętował się ten ród herbem Ostoja. Nazwisko nieczęsto spotykane, nosi je obecnie ok. 2300 Polaków; na Mazowszu Szyszkowskich najwięcej jest w pow. ostrowskim (gm. Ostrów Mazowiecka – ok. 150 osób), w pow. wołomińskim ok. 20 osób.
Wojda – notowane od 1476 r., a pochodzenia nazwiska są dwa: od imion na Woj- (częstsza etymologia) oraz od węgierskiego ‘woida’– wojewoda (nieliczne). Nazwisko znane w całej Polsce, nosi je obecnie ponad 6000 Polaków, ale główne gniazda tego nazwiska znajdują się w dawnym Księstwie Łowickim, w dawnej ziemi sandomierskiej i największe koło Tłuszcza w pow. wołomińskim, który zamieszkuje ponad 500 Wojdów.
Robert Szydlik
www.szydlik.com
Komentarze do artykułów: