Borkowski – notowane od 1402 r.,od nazw miejscowych typu Borków, Borkowice, Borki lub od apelatywu bór.Nazwisko bardzo rozpowszechnione w całym kraju, 60. na liście najpopularniejszych; nosi je obecnie ok. 32500 Polaków, w powiecie wołomińskim ponad 550 osób. Różne rody Borkowskich w Polsce pieczętowały się aż ośmioma różnymi herbami: Belina, Doliwa, Grzymała, Junosza, Lubicz, Nowina, Sas i Sulima. Największe było gniazdo Borkowskich w okolicy szlacheckiej Borki w d. ziemi łukowskiej (powiaty łukowski i siedlecki), którzy pieczętowali się herbem Nowina: W polu błękitnym zawiasa kotłowa srebrna z zaćwieczonym mieczem. Klejnot noga zbrojna złota. Borkowscy spod Przasnysza pieczętowali się z kolei herbem Doliwa: W polu błękitnym pas srebrny w lewo skos, na nim trzy czerwone róże. W klejnocie między dwiema czarnymi trąbami trzy czerwone róże w słup. Borkowscy zamieszkujący Tłuszczu i okolice wywodzić się mogą od jednego z tych dwóch (bądź też różni od obu) rodów lub też z Borkowskich nieherbowych, których gniazdo w okolicy Tłuszcza trudno ustalić; mylne mogą być skojarzenia z Borkami, dawną wsią, która dziś stanowi jedno z osiedli Tłuszcza.
Gałązka – notowane od 1392 r., od apelatywu ‘gałąź’, ‘gałązka’. Pierwotnie przezwisko (w znaczeniu przydomek). Rozproszone w całej Polsce z kilkoma gniazdami; w naszym stronach na pograniczu dawnej ziemi liwskiej i nurskiej. Nosi je obecnie ok. 9500 Polaków; ze znacznymi skupiskami w powiatach: węgrowskim, ostrowskim, wyszkowskim i wołomińskim (ok. 250 osób).
Herb Brodzic Żochowskich i Lipińskich
Lipiński – notowane od 1478 r. od nazw miejscowych typu Lipiny, Lipinki. Lipińscy z różnych gniazd w Polsce pieczętowali się dziewięcioma różnymi herbami: Brodzic, Gozdawa, Korsak, Leliwa, Pomian, Poraj, Przyjaciel, Rawicz i Suchekomnaty. Jedno z największych gniazd tego nazwiska stanowili Brodzice – z Lipin w pow. kamieńczykowskim dawnej ziemi nurskiej – obecnie Lipiny w gm. Zabrodzie a także Wagan (kiedyś Lipiny-Wagan) i Waganka (kiedyś Lipiny-Waganka) w gm. Tłuszcz. Herb Brodzic – w polu czerwonym trzy krzyże kawalerskie złote zaćwieczone na takiejż toczenicy w rosochę. Klejnot herbu nieznany, a w mało wiarygodnej XIX-wiecznej legitymacji herbowej podano: pięć piór strusich. Właściciele Lipin leżących na północ od Tłuszcza pojawiają się na kartach historii w roku 1515. Wówczas nie noszą jeszcze nazwiska Lipiński, które przylgnęło do nich w kolejnych dekadach XVI w. Andrzej z Lipin (były pleban z Rajgrodu), jego brat Bartłomiej oraz ich bratankowie Adam i Dominik (synowie Macieja) w 1515 r. zawarli układ w Wąsoszu. Jan i Jakub (synowie Bartłomieja) oraz Adam i Dominik otrzymali w 1526 roku od księżny Anny Mazowieckiej prawo chełmińskie dla Lipin. W 1544 r. właściciele Lipin procesowali się w Kamieńczyku z Laskowskimi o granice dóbr. W 1556 roku część rodu pisała się z Lipin (lub Lipin Starych), a część z Lipin Nowych Wagan. W 1578 r. Wojciech z Lipin zastawił swoją część wsi Grzegorzowi Mościckiemu. Jednak już w 1583 r. w aktach procesowych mowa jest o poranionych Lipińskich – to pierwszy zapis tego nazwiska. Wielu członków rodu piastowało w dobie staropolskiej liczne godności i urzędy. Florian – podwojewodzi liwski (1632); Jan – wojski nurski (1710); Franciszek – burgrabia grodzki kamieńczykowski (1712); Antoni – miecznik kamieniecki (1744), poseł na sejm koronacyjny Stanisława Augusta Poniatowskiego (1764), kasztelan halicki (1778) i Kawaler Orderu Orła Białego; Kazimierz Józef – pisarz grodzki kamieniecki (1757) i miecznik podolski (1759), poseł na sejmy (1763, 1764, 1776 i 1780), Kawaler Orderu św. Stanisława, Kawaler Orderu Orła Białego… Ród ten licznie rozrodzony w XVII i XVIII wieku posiadał przeszło 40 wsi: w ziemi nurskiej po obu stronach Bugu, a także w ziemi łomżyńskiej i na Kresach Rzeczypospolitej. Nazwisko Lipiński jest szeroko rozpowszechnione w całej Polsce. Nosi je obecnie ok. 24 tys. Polaków, z czego w pow. wyszkowskim ok. 170 osób, a w powiecie wołomińskim ok 140 osób.
Rudnik – notowane od 1248 r. w znaczeniu zawodu tzw. ludności służebnej – książęcej bądź królewskiej, zajmującej się rudnictwem (hutnictwem), czyli wypalaniem rud darniowych (ubogich rud żelaza znajdujących się w gruncie). Rudniki to jedyna na terenie gminy Tłuszcz wieś z nazwą sugerującą, że mogła być wsią służebną (zwłaszcza, że występują tu rudy żelaza), choć możliwa jest też teoria, że wieś swą nazwę wzięła od nazwiska zamieszkującej ją rodziny Rudników, którzy na tym terenie nie zajmowali się już rudnictwem (podobnie jak powstały nazwy wsi Białki, Balcery, Dzięcioły, Stryjki, Ołdaki). Nazwisko średnio rozpowszechnione, głównie w dawnym województwie sandomierskim i na Mazowszu; nosi je obecnie niespełna 6000 Polaków, w tym ok. 270 osób w powiecie wołomińskim, dla których gniazdem są Rudniki w gm. Tłuszcz.
Robert Szydlik
Komentarze do artykułów: