Augustyniak – notowane od 1686 r., od imienia Augustyn znanego w Polsce od XIII wieku. Imię łacińskie Augustinus pochodzi od przymiotnika augustus, nadanego jako przydomek cesarzowi rzymskiemu Oktawianowi (63 p.n.e. – 14 n.e.) przez Senat i oznaczającego ‘dostojny, boski, majestatyczny, poświęcony, święty, czcigodny, pomyślny, wzniosły’. Nazwisko rozpowszechnione w całym kraju, najgęściej w Wielkopolsce i prawobrzeżnym Mazowszu; nosi je obecnie ok. 13.000 Polaków, w powiecie wołomińskim przeszło 200.
Bereda - od podstawy bard, barda – topór, staropolskie bardo – grzebień tkacki, gwarowe bard – wzgórze lub też od niemieckiej nazwy osobowej Behr od imienia Bernard. Nazwisko rzadko spotykane, nosi je obecnie ok. 1200 Polaków, z których co trzeci mieszka w powiecie wołomińskim, co wskazuje, że tu znajduje się gniazdo tej rodziny. Beredy to historycznie część miejsowości Kąty-Wielgi w gm. Strachówka.
Dzięcioł – notowane od 1424 r., od podstawy ‘dzięcioł’, ‘dzięciel’ – gatunek ptaka. Historycznie można wskazać cztery gniazda tego nazwiska: koło Ostrowa Wielkopolskiego, Jędrzejowa w Małopolsce, Lubartowa na Lubelszczyźnie i największe we wsi Dzięcioły w gminie Tłuszcz. Nazwisko rzadko spotykane, nosi je obecnie ok. 3800 Polaków; natomiast w pow. wołomińskim aż ok. 650 osób.
Kamiński / Kamieński – notowane od XIV w., od nazw miejscowych typu Kamienie, Kamień, Kamiń, Kamieńczyk, Kamińczyk (kilkadziesiąt wsi tej nazwy w Polsce); także od apelatywu ‘kamień’, zatem nie wszyscy Kamińscy wywodzą się z licznego skądinąd ziemiaństwa noszącego to nazwisko. Kamińscy z różnych gniazd szlacheckich pieczętowali się kilkunastoma różnymi herbami, a w dawnych zapiskach odnaleźć można licznych Kamińskich, o których wiadomo, że byli ze stanu szlacheckiego, ale herbów ich nie odnotowano. Nie mniej jedyne liczące się gniazdo Kamińskich na Mazowszu znajdowało się w Kamieńczyku (Kamińczyku) Wielkim w dawnej ziemi nurskiej (ob. gmina Boguty-Pianki, pow. ostrowski). Stąd licznie rozrodzeni Kamińscy rozeszli się po całej ziemi nurskiej (sięgającej aż do Tłuszcza i rz. Jasionki – Cienkiej), ziemi łomżyńskiej a także podlaskich ziemiach bielskiej i drohickiej. Kamińscy z Kamieńczyka Wielkiego pieczętowali się herbem Rawicz. W wydanym ponad sto lat temu „Herbarzu Polskim” Kasper Niesiecki tak blazonował ten herb: „Powinna być panna rozczesana, w koronie na głowie, ręce obie do góry rozszerzone i trochę podniesione mająca, w sukni, tylko po ramiona gołe ręce, siedząca na niedźwiedziu czarnym, w lewą tarczy bieżącym, prawa noga przednia jak do biegu podniesiona u niego, w polu żółtym. W hełmie nad koroną między dwiema jelenimi rogami pół niedźwiedzia większe, obróconego w lewą tarczy, jakby siedzącego, nogę przednią spuścił, w prawej różą trzyma”. Nazwisko Kamiński znajduje się na 7. miejscu na liście najpopularniejszych nazwisk; nosi je obecnie prawie 90 tys. Polaków, w pow. wołomińskim ponad 300 osób.
Wojtyra – notowane od 1664 r., od apelatywu ‘wójt’, bądź od staropolskiego (i starosłowiańskiego) imienia Wojciech, jednej z jego zdrobniałych form typu ‘Wojtyś’. Imię Wojciech etymologicznie składa się z dwóch członów ‘woj’ – wojownik i ‘ciech’ – radość. Istnieją dwa historyczne gniazda Wojtyrów w Polsce. Jedno w okolicach Częstochowy, drugie na pograniczu pow. węgrowskiego i wołomińskiego. W dokumentach można znaleźć oboczną formę nazwiska jako Wojtera, ale istnieje też odrębne nazwisko w tej pisowni z gniazdami w dawnej ziemi łęczyckiej, na Kaszubach i w południowej Wielkopolsce. Nazwisko Wojtyra jest rzadko spotykane. Nosi je ok. 1700 Polaków, z których ok. 180 zamieszkuje w pow. wołomińskim. W aktach parafii klembowskiej można znaleźć zapis odnoszący się do Stanisława Wojtyry, która miał zamieszkiwać wieś „Wojtery”. Ten sam Stanisław (zgadza się rok urodzenia oraz imię i panieńskie nazwisko małżonki) figuruje też w aktach parafii postoliskiej jak mieszkaniec Grabowa. Oznacza to, że albo część Grabowa nosiła kiedyś nazwę Wojtyry / Wojtery, albo obie nazwy stosowano zamiennie.
Robert Szydlik
Komentarze do artykułów: