ST 3/2012 Spotkania z historią – dawne majątki ziemskie

Dodane w:: Kultura,Numer 56 (marzec 2012),Spotkania z historią |

 

Majątek znany także, jako Jadwinin czy Miąse, położony był przy dzisiejszym zakręcie, łączącym ulice Kardynała Wyszyńskiego i Nowowiejską. Do dziś pozostały dwa kamienne słupy od bramy wjazdowej (fot. M. Ołdak)

Tabela przedstawiająca informacje na temat majątków ziemskich, istniejących na terenie dzisiejszej gminy Tłuszcz, w końcu XIX i w I połowie XX wieku.

NAZWA MAJĄKU

Właściciel z 1888 r.

Na podstawie:

„Informator. Przewodnik handlowo – przemysłowy, Cesarstwa Rosyjskiego, Królestwa Polskiego i Warszawy” z 1888 r.

Właściciel z 1928

i 1930 r.

Na podstawie: „Księga Adresowa Polski” z 1928 i 1930 r.

Położenie majątku,

Inne informacje:

 

Tłuszcz Aleksander Rodkiewicz  Majątek istniał do około 1918 roku Budynki dworskie znajdowały się w okolicy dzisiejszych ulic: Powstańców, Rodziewiczówny i Reymonta. Granica między folwarkiem a wioską przebiegała wzdłuż: Wąskiej, Kościuszki, Łąkowej i w stronę rzeki Cienkiej. Na ulicy Powstańców zachował się do dziś, XIX wieczny spichlerz dworski.Inni znani właściciele w XIX i XX wieku: Hieronim Łączyński, ppłk Andrzej Kiwerski, Granicki (od 1894 r.), Trzaskalski (do 1918 r.).
Fiukały Kazimierz Nowakowski Nikodem Godlewski Majątek położony w dzisiejszej wiosce Fiukały (część sołectwa Postoliska), przy ulicy Nikodema Godlewskiego.W początkach XIX wieku właścicielem Fiukał, Postolisk i Mokrej Wsi był Maksymilian Borzysławski.
Jaźwie Jan Olszewski

_

Majątek położony był najprawdopodobniej po wschodniej stronie dzisiejszej wioski Jaźwie. Teren ten nazywano jeszcze przed II wojną światową Jaźwiem Folwarcznym.
Jasienica Leonard Sawicki

_

Majątek położony przy drodze Miąse – Jasienica (okolice ul. Leśniewskiego).  W latach 20. XX wieku właścicielem folwarku był Józef Leśniewski. 1 lipca 1906 r. odbył się tu zjazd ziemian powiatu radzymińskiego. Do czasów współczesnych zachowały się fragmenty parku i dworskie stawy a także duży kamień, być może pomnik nagrobny jednego z właścicieli.
Kobiel Maria Zienkiewicz Antoni Brzeziński Teren dzisiejszego Dworu Franciszków, obszar ten wchodził w skład gminy Międzyleś do końca jej istnienia. Na początku XX wieku właścicielem Kobieli był Konrad Zienkiewicz, członek zarządu Towarzystwa Kółek Rolniczych im. Staszica. Od jego nazwiska bierze pochodzi nazwa kolonii Zienkiewiczów.
Rudniki Maria Rabe

_

Folwark ten oddzielił się w 1872 r. od dóbr międzyleskich. W Rudnikach znajdują się stare kapliczki i krzyże przydrożne (niektóre nawet z XVII w.) z herbami właścicieli tych terenów.
Szczepanek Henryk Szczeciński

_

Majątek położony na północy dzisiejszej wioski Szczepanek, przy drodze prowadzącej do Franciszkowa.
Mokra Wieś Marian Koskowski Kaz. Molińska (1930r.)Jan Moliński (1928r.) Dwór stał po prawej stronie przy dzisiejszym skrzyżowaniu ulicy Podkowińskiego i Konopnickiej. Zachowało się kilka starych drzew, po dworskim ogrodzie. Inni znani właściciele to m.in. M. Borzysławski, Władysław Dekuciński, Stanisława Maszyńska, Nikodem Moliński. 17 czerwca 1906 r. odbył się tu zjazd ziemian powiatu radzymińskiego.
Ksawerowo (Ksawerów)

_

Kazimierz Rozmierski Majątek był położony na południe od Mokrej Wsi, po południowej. stronie torów kolejowych. W czasie wojny właścicielem był Czesław Rozmierski „Hryniewicz” – ostatni dowódca placówki Armii Krajowej Tłuszcz, po wkroczeniu Armii Czerwonej w 1944 r. wywieziony w głąb ZSRR.
Wólka Kozłowska Edward Wysocki J. Stankiewicz i Wanda Stankiewicz Dwór stał po wschodniej stronie skrzyżowania dróg nr 634 i 636. Został rozebrany po 1945 roku.Znani właściciele z XIX wieku to Jan Sobieski – wuj i współopiekun Cypriana Norwida i Leopold Sieroszewski – powstaniec styczniowy, ojciec Wacława – znanego pisarza i Prezesa Polskiej Akademii Literatury.
Borki

_

Edward Lehr Dzisiejsze osiedle Borki. Murowany dwór spalił się w 1999 r.
Miąse Tytus Babczyński

_

Dwór stał w okolicy dzisiejszego ronda w Miąsem, naprzeciwko XVIII wiecznej kapliczki. W I połowie XIX właścicielem był generał Julian Bieliński, uczestnik wojen napoleońskich i powstania listopadowego. Na początku XX wieku właścicielem był Władysław Symonowicz, jego wychowanicą była Zofia Solarzowa, znana działaczka ludowa. We dworze bywali wtedy m.in. Twórcy „Siewby” oraz pisarz Stefan Żeromski i malarz, Kazimierz Młodzianowski. Symonowicz sprzedał dwór przed wybuchem I wojny światowej warszawskiemu adwokatowi Landau. Kolejnymi właścicielami, byli prof. Adam Kryński, Faberkiewicz, Drzażdrżyńska. Ostatni właściciele, państwo Molenda wyjechali po wojnie do Krakowa. Dwór został spalony przez Niemców w 1944 roku, z jego otoczenia zachowały się resztki parku oraz stawy.
Zuzanka

_

_

Majątek znany także, jako Jadwinin czy Miąse, położony był przy dzisiejszym zakręcie, łączącym ulice Kardynała Wyszyńskiego i Nowowiejską. Do dziś pozostały dwa kamienne słupy od bramy wjazdowej. Zachowały się też resztki parku i staw z wysepką na środku. Na początku XX wieku jego właścicielem był Tadeusz Gałecki- warszawski adwokat, współtwórca „Siewby” i Związku Młodej Polski Ludowej. Przed wojną majątek (albo jego część), zakupili weterynarze Maliccy, posiadali oni jedyny w okolicy samochód. W czasie wojny w Zuzance zamieszkała wysiedlona z okolic Poznania ziemiańska rodzina Maringe. Rodzina ukrywała tutaj Żyda, Tadeusza Grostala. Jeszcze podczas wojny córka Witolda Maringe – Wanda – wyszła za mąż za Tadeusza, który używał fałszywych nazwisk Hanke oraz Gulina. W 1989 roku Wandzie Grostal z d. Maringe przyznano tytuł Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata.
Chrzęsne Wincenty Koskowski Zygmunt Karski Pałac w Chrzęsnem pobudowany został w 1635 roku i stoi do dziś (obecnie jest remontowany). Kolejni właściciele Chrzęsnego od początku XIX do 1944 r. to Tomasz de Tylli, Jan de Tylli, Antoni Siarczyński, Mateusz Murawski, Stefan Murawski, Wincenty Koskowski, Wincentyna Karska z domu Koskowska i jej mąż Zygmunt Karski. Na przełomie XIX i XX wieku do majątku na letnie miesiące przybywała śmietanka warszawskich artystów i inteligentów m.in. malarz Władysław Podkowiński. W czasie II wojny światowej przebywał tu ppor. Edward Nowicki „Tyczka”.
Ulasek Tytus Babczyński Stanisława Wiśniewska Dwór stał w miejscu dzisiejszej sali gimnastycznej Zespołu Szkół w Stryjkach. Pozostały po nim resztki parku i stawy.Właściciele od 1875 r.: prof. Tytus Babczyński, Jacek Babczyński i Stanisława Wiśniewska (przez pewien okres współwłaściciele), Adam Marian Wiśniewski i dr hab. Jan Kanty Józef Wiśniewski (współwłaściciele do śmierci Jana, zamordowanego przez sowietów prawdopodobnie pod Wytycznem w 1939 r.). Majątek został rozparcelowany jesienią 1944 roku. W aktach hipotecznych figurował, jako Miąse B. Dwór i przydworski pensjonat gościł m.in. Szymona Kobylińskiego, natomiast w czasie II wojny światowej przebywał tu, Jan Estkowski „Szczapa” – kilkadziesiąt lat później Honorowy Obywatel gminy Tłuszcz, mianowany na podpułkownika i odznaczony m.in. Orderem Odrodzenia Polski

Oprac. Marcin Ołdak

 

 


Reklama

Dodaj komentarz